روز دوشنبه 1388/12/3 روزنامه ورزشی گل مطلبی با موضوع شطرنج چاپ کرد که به یکی از موضوعات داغ ورزش کشور تبدیل شد. این مطلب که با عنوان: (اقدام به خودسوزی یک شطرنجباز در جام خزر) در صفحه ی نخست این روزنامه به چاپ رسیده بود، واکنش دبیر فدراسیون را به دنبال داشت که در ادامه، کل ماجرای این حادثه ی تلخ را بدون هرگونه تحریف و سانسور مشاهده خواهید کرد...

اقدام به خودسوزي يك شطرنج‌باز درمسابقات جام‌خزر تیتر اول سایت و روزنامه معتبر ورزشی گل

نويسنده : اميرحسين متقي دبير سرويس منهاي فوتبال

مسابقات شطرنج‌ جام خزر كه در روز رحلت پيامبر اسلام و شهادت امام رضا (ع) برگزار شد از حاشيه‌هايي برخوردار بود كه براي اولين بار در ورزش كشور اتفاق مي‌افتاد. خريد و فروش نرم و خودسوزي يكي از شركت‌كنندگان مهمترين حاشيه بازي اين مسابقات بود. در حالي كه در تبليغات پيش از آغاز اين مسابقات تعداد بازيكنان حاضر 1000 نفر اعلام شده بود تنها 688 شطرنج‌باز در رشت به مصاف هم رفتند. اغلب شطرنج‌بازان مطرح كشور كه داراي ريتينگ بالا هستند در اين دوره از مسابقات شركت نكرده بودند. حامد موسويان در مورد غيبت شطرنج‌بازان عنوان‌دار در جام خزر مي‌گويد: عدم استقبال دو دليل عمده داشت. يكي زمان نامناسب برگزاري اين جام بود. در فاصله زماني كوتاه از زمان برگزاري اين جام دو مسابقه مهم در كشور برگزار مي‌شد. يكي جام فجر كه در حال حاضر در مشهد در حال برگزاري است و يكي هم فينال قهرماني كشور كه شطرنج‌بازان منتخب در آن به رقابت مي‌پردازند. دليل دوم مصادف بودن روز برگزاري جام خزر با رحلت حضرت محمد(ص) و شهادت امام رضا(ع) بود. ورزشكاران ايران به دليل اعتقاداتي كه دارند در ايام سوگواري به فعاليت‌هاي ورزشي نمي‌پردازند. براساس آيين‌نامه هيات وزيران از غروب شب قبل از تعطيلي تا غروب فردا بايد باشگاه‌هاي ورزشي تعطيل باشند، اين در حالي است كه آقايان در اين مدت، مسابقه هم برگزار كردند. كيومرث بيات، دبير هيات شطرنج گيلان كه مسوول اصلي برگزاري اين مسابقات بود از مدت‌ها قبل روي سايت شخصي‌اش وعده‌هايي در مورد برگزاري اين مسابقات داده بود. وعده‌هايي كه مسوولان فدراسيون شطرنج و در راس آنها جعفر كامبوزيا، سرپرست جديد فدراسيون با تكرار آنها باعث تعجب اهالي شطرنج شدند. قرار بود آلكسي دريف، استاد بزرگ شطرنج روسيه با درجه بين‌المللي 2672 و خانم تانيا ساچدف از هندوستان در اين مسابقات شركت كنند كه چنين قولي محقق نشد. براي افتتاحيه اين مسابقات هم برنامه‌هاي مختلفي در نظر گرفته شده بود كه هيچ كدام از آنها به منصه ظهور نرسيد. برگزاري مسابقه نمادين چس بوكسينگ (بوكس شطرنج) كه گويا فقط براي تبليغات مطرح شده بود و دعوت از چهره‌هاي سرشناس فوتبالي مثل فيروز كريمي و محمد احمدزاده كه هيچ كدام به مرحله اجرا درنيامد. اجراي تئاتر طنز با موضوع شطرنج هم يكي ديگر از شوخي‌هاي فدراسيون شطرنج و هيات گيلان پيش از آغاز اين مسابقات بود.
اما مهمترين موضوعي كه نگراني‌هاي اساسي در مورد اين مسابقات ايجاد كرده است، عدم سلامت جدول مسابقات بود. به گفته شاهدان جام خزر امسال، آلوده‌ترين جدول را در بين مسابقات شطرنج چند سال اخير داشت. در حالي تباني در اين مسابقات غوغا مي‌كرد كه بنا به ادعاي شطرنج‌بازان حاضر در رشت خود مسوولان فدراسيون كه اجراي اين مسابقات را برعهده داشتند هم از اين تباني‌ها باخبر بودند وحتي نقش واسطه را ايفا مي‌كردند. گويا نقش اين افراد اين بوده كه با حريفان خارجي شطرنج‌بازان ايران صحبت كنند تا آنها در قبال دريافت مبلغي پول حاضر به شكست برابر حريف ايراني خود شوند. شطرنج‌بازان گرجستاني و تركمنستاني در ازاي دريافت يك دستگاه لپ‌تاپ، 2000 دلار پول نقد و... حاضر مي‌شدند بازي را ببازند تا حريف ايراني‌شان يك قدم به دريافت نرم استاد بزرگي يا استاد بين‌المللي نزديك‌تر شوند. يكي ديگر از تخلفاتي كه در اين مسابقات صورت گرفت شركت نمايندگان تركمنستان در حالي بود كه فدراسيون شطرنج تركمنستان به دليل عدم پرداخت حق عضويت فدراسيون جهاني در تعليق است. طبق ماده 108 قانون بين‌المللي فدراسيون جهاني شطرنج، شطرنج‌بازان كشوري كه فدراسيونش در تعليق است اگر هم در مسابقه‌اي شركت داده ‌شوند نبايد ريتينگ آنها محاسبه شود اما به دليل سهل‌انگاري سرداور اين مسابقات امتيازهاي شطرنج‌بازان تركمن در مسابقات جام خزر محاسبه شده است. حق عضويت فدراسيون كشورها در فدراسيون جهاني سالي 2500 دلار است. شنيده مي‌شود فدراسيون ايران پس از رو شدن اين افتضاح در صدد است حق عضويت تركمنستان در فدراسيون جهاني را پرداخت كند تا مانع از واكنش فدراسيون جهاني شود. كامبوزيا و همكارانش حتما جواب قانع‌كننده‌اي براي هدر دادن پول بيت‌المال دارند! در حالي كه انتخابات رياست فدراسيون جهاني شطرنج در پيش است گويا تعليق فدراسيون سه، چهار كشور بي‌ارتباط با رايزني نامزدها براي جلب راي اين فدراسيون‌ها نيست.
در جريان مسابقات جام خزر تقلب‌ها به حدي بود كه سه داور بين‌المللي (فيده) كشورمان از دور چهارم به بعد مسابقات را ترك كردند و به شهرهايشان برگشتند. هر چند در سايت مسوولان برگزاري مسابقات زياد خوردن چلوماهي و پررو شدن(!) دليل اين اقدام داوران معترض اعلام شد اما گويا آنها به شدت از جانب مسوولان برگزاري مسابقات تحت فشار بودند و به دلايلي چون محل نامناسب اسكان و برخورد ناشايست از سوي ميزبان فرار را بر قرار ترجيح داده‌اند. اما جالب‌ترين اتفاق كه باعث تاثر و تاسف هم هست در جدول C اين مسابقات افتاد. در حالي كه در جدول A كه جدال براي كسب نرم‌هاي استاد بزرگي و استاد بين‌المللي داغ بود تقلب و تباني بيداد مي‌كرد، داور يكي از ميزها كه روي آن رقابتي از جدول C برگزار مي‌شد مدعي شد كه شطرنج‌باز بزرگسال قصد امتياز دادن به حريفش كه بچه‌اي هفت، هشت ساله بود را داشته. فرهاد صمصام شطرنج‌باز گيلاني به مسوولان برگزاري مسابقه اعلام مي‌كند كه تباني و نرم فروشي در ميزهاي بالاتر (جدول A و B) بيشتر است و چرا با آن مقابله نمي‌كنيد. اما داور هم براي او و هم براي حريف كودكش باخت محاسبه مي‌كند و با واكنش تندي او را از محل دور مي‌كند. چند دقيقه بعد صمصام كه بسيار عصبي و نااميد بوده با يك گالن بنزين برمي‌گردد و در سالن برگزاري مسابقات بنزين را به روي خود مي‌ريزد و دست آخر با وساطت اطرافيان و دريافت 100 هزار تومان پول نقد از بيات راضي مي‌شود تا از خودسوزي منصرف شود. گفته مي‌شود بيات، رييس هيات شطرنج گيلان در اين صحنه از صمصام مي‌خواست با آتش زدن خود آبروي او را نريزد و به همين دليل حاضر به پرداخت پول به او شده است. پس از اين اتفاق مسوولان برگزاري مسابقات دوباره صمصام را به جدول بازگرداندند و در واقع تناقض آشكاري در اعمال آنها مشاهده شد. اين اتفاق اوج بي‌برنامگي در فدراسيون شطرنج را نشان مي‌دهد. فدراسيوني كه از سونامي تغييرات روساي فدراسيون‌ها جان سالم به در نبرد و رييس پركارش محمد ابراهيم مداحي را از دست داد تا شاهد چنين فجايعي در بدنه خود باشد.


پس از چاپ این مطلب حامد موسویان با من تماس گرفت و اظهار کرد: «مطالب مندرج در روزنامه به گونه ای ویراست شده است که تلقی می شود همه ی آن حرف ها مال من است. لطفا به همه بگو که من فقط به یک سئوال خبرنگار پاسخ گفته ام و آن دلایل عدم حضور من در مسابقات خزر بود و بحث پیرامون فدراسیون و مسائل دیگر از خارج از حیطه ی وظایف من است.» ساعاتی بعد، شخصی شتابزده خود را به جای همه در مقام پاسخ دید. بار دیگر با حامد موسویان صحبت کردم. وی پاسخ داد: «گفتگوی او و آن خبرنگار 2 روز بعد از ترک داوران فیده از مسابقات انجام شده است، یعنی در بحبوحه ی مسابقات و تا آن زمان اختتامیه ای برگزار نشده بود. از طرفی در روزنامه نوشته شده است پیش از آغاز مسابقات و چشمان نابینای کسی که جوابیه نوشته است این جمله را ندیده است. او حتی فرق افتتاحیه و اختتامیه را نمی داند، تازه تشخیص نمایش طنز شطرنجی و نمایش طنز هم کار دشواری برای اوست. از طرفی آن شخص ماجرای اقدام به خودسوزی را نیز انکار کرده است و فکر می کنم صحبت کردن درباره ی شخصیت آن فرد کاری بس بیهوده است و چهره ی واقعی او را همه می شناسند» یک روز از این ماجرا گذشت تا دبیر فدراسیون طی گفتگویی با خبرگزاری دانشجویان ایران ضمن تایید این حادثه به ابهامات بیشماری پایان داد:



جام خزر؛ از خودسوزي تا پيشنهاد رشوه!
دبير فدراسيون: مي‌خواهند ريشه‌ي شطرنج را بخشكانند، آقايان از كجا فهميده‌اند تركمنستان چقدر بدهي دارد؟


خبرگزاري دانشجويان ايران - تهران
سرويس: قهرماني - همگاني

جام خزر درحالي به كار خود پايان داد كه با حواشي بي‌شماري روبه‌رو بود. بحث تباني، نرم فروشي، اشتباه در به حساب آوردن يك بازي تركمنستاني در ريتينگ و اقدام خودسوزي يكي از شطرنج‌بازان جدول C از جمله حواشي اين جام بود. كريمي ضمن رد اين حواشي، معتقد است كه بعضي صحبت‌ها از روي غرض گفته مي‌شود و كساني كه اين حرف‌ها را مي‌زنند مي‌خواهند ريشه شطرنج را بخشكانند.

دبير فدراسيون شطرنج در گفت‌وگو با خبرنگار ورزشي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، در انتقاد به حواشي مسابقه‌هاي شطرنج جام خزر اظهار كرد: فدراسيون شطرنج ريالي به اين مسابقه‌ها كمك نكرده است چه برسد به اينكه بخواهيم خارج از عرف و براي نرم‌فروشي(!) هزينه كنيم. يك سري حرف ها در سطح عامه مطرح مي‌شود اما واقعيت ندارد. فدراسيون حالا پول ندارد حقوق كاركنانش را بدهد چه رسد به اينكه بخواهد به اين مسائل برسد. مطمئنا اگر فدراسيون بخواهد كمك كند اين كار را در چارچوب قوانين انجام خواهد داد.

وي با رد شايعه‌هاي مطرح شده درخصوص اينكه فدراسيون با پرداخت مبالغي به رقباي بعضي شطرنج‌بازان ايراني، اقدام به تباني كرده است، تاكيد كرد: تمام شطرنج‌بازان براي ما در يك سطح هستند. مسابقه شطرنج مثل مسابقه‌هاي تيمي نيست. در واقع در شطرنج منافع فردي مطرح است تا منافع ملي. فرض كنيد كه در يك مسابقه آسيايي جمهوري اسلامي ايران بخواهد كاري كند تا تيم ايران قهرمان شود. در اين شرايط احتمال تباني وجود دارد چون بحث مليت مطرح است ـ هرچند در آن شرايط هم اين كار قابل قبول نيست ـ اما اين اتفاق هيچ گاه براي يك بازي انفرادي مثل شطرنج نمي‌افتد.

كريمي در ارتباط با اقدام به خودسوزي صمصام، شطرنج‌باز حاضر در جدول C رقابت‌هاي جام خزر اظهار كرد: اين شطرنج باز به حريف خود كه كودكي 7 ، 8 ساله بوده پيشنهاد غير معقول داده است كه حريف صمصام با مراجعه به سرداور از اين موضوع شكايت مي‌كند. در اين شرايط داور به استناد مدارك موجود، براي صمصام باخت منظور مي‌كند كه صمصام در واكنش به اين حركت داور مي‌گويد چگونه وقتي در جداول A و B به طور مشهودي تباني مي‌شود با آنها مقابله نمي‌كنيد، اما روي تباني در جدول C اين رقابت‌ها تاكيد داريد؟

وي ادامه داد: اين صحبت‌ها نشان مي‌دهد كه صمصام خودش متقلب بوده و توجيه كار خود را تقلب و تباني در جداول A و B مي‌داند. از سوي ديگر اين فرد به لحاظ روحي،‌ دچار تعادل نيست كه به خاطر يك باخت اقدام به خودسوزي كند. آيا درست است ما به اعتبار سخن چنين فردي كل مسابقه‌ها را زير سوال ببريم؟

دبير فدراسيون شطرنج در پاسخ به اين سوال كه اگر اينچنين است پس چرا داور به حريف هم باخت داده و چرا مسئولان برگزار كننده مسابقات با پرداخت وجه نقد صمصام را از خودسوزي منصرف كرده‌اند؟ اظهار كرد: من در تهران بودم و از جزئيات مسابقه‌ها خبر ندارم. براي ما فقط گزارش فني مسابقه‌ها مي‌آيد و حاشيه‌ها به ما منتقل نمي‌شود. از قول مسئولان آنجا هم نمي‌توانم صحبت كنم. حرف‌هاي من بر مبناي سوالي است كه از سرداور مسابقه‌ها پرسيدم و او گفت صمصام به علت پيشنهاد تباني بازنده اعلام شده است.

وي درخصوص بحثي كه پيرامون شطرنج‌بازان تركمنستاني مطرح شد گفت: فدراسيون جهاني و آسيايي از اعضاي خود حق عضويت مي‌گيرند و هرچه كشور فعال‌تر باشد،‌ حق عضويت بيشتري بايد پرداخت كند. از سوي ديگر در تعجبم كه چگونه مي‌گويند فدراسيون تركمنستان 2 هزار و 500 دلار به فدراسيون جهاني بدهي دارد! ممكن است كه تركمنستان همين مبلغ بدهي داشت باشد، يا بيشتر يا كمتر. اما اين جزء اسرار فيده است و هيچ وقت به كشورهاي ديگر مبالغ بدهي ساير كشورها را اعلام نمي‌كند. همين حالا من اگر به عنوان دبير فدراسيون ايران از فيده بخواهم مبلغ بدهي تركمنستان را به من اعلام كند، هرگز اين كار را انجام نخواهد داد. من مانده‌ام آقايان اين مبلغ را روي چه حسابي گفته‌اند!

وي ادامه داد: اگر كشوري حق عضويتش را پرداخت نكند فدراسيون جهاني به عنوان اهرم فشار، ورزشكاران آن كشور را از ريتينگ فيده خارج مي‌كند اما اين به آن معني نيست كه بازيكنان نبايد در مسابقه‌ها شركت كنند. ما نتايج را به فيده اعلام مي‌كنيم اما فيده نتايج بازيكنان كشورهاي خاطي را در ريتينگ خود به حساب نمي‌آورد. در واقع اين يك مشكل موقت است و به محض اينكه تركمنستان بدهي خود را پرداخت كند اين مشكل برطرف خواهد شد. از سوي ديگر بازيكن تركمنستاني، استاد بين‌المللي است و دليلي ندارد ما به خاطر عدم پرداخت حق عضويت كشورش از حضور او در مسابقه‌ها بهره نبريم.



در پایان مایلم به نکاتی اشاره کنم:

ماجرای اقدام به خودسوزی که بر کسی پوشیده نیست و ما شاید بتوانیم خوانندگان مان را گول بزنیم، اما آیا شعور خود و افرادی که ناظر این اتفاق بودند را می توانیم نادیده بگیریم؟!
فقط می توان آرزو کرد که در آینده شاهد چنین حوادث تلخی نباشیم. این انتظار از مدیر کاربلد شطرنج کشور مهندس کامبوزیا می رود که با درایت خود مانع جریان ها و بدعت های غلط شوند و شطرنج ایران را در مسیر درستی راهبری نمایند.

مورد دیگری که در این اتفاقات اخیر خیلی بارز بود، اظهارات شخصی بود همه ی کارهای نادرست خود را به فدراسیون نسبت می داد و قصد داشت کلاه قانونی به سر همه ی آنها بکشد که دستش رو شد.

اختلاف نظر در هر خانواده ای وجود دارد. مثلا در خانواده ی کوچک ما، علایق من، پدر و برادرم فوق العاده از هم متفاوت است. طبیعتا اختلاف سلیقه در خانواده بزرگ شطرنج ایران هم وجود دارد که راه حل آن پذیرش تصمیمات مهندس کامبوزیاست. تغییرات حق طبیعی ایشان می باشد و از نمونه های مثبت این تغییرات می توان به حضور آقای علیرضا شفیعی به عنوان نایب رئیس فدراسیون اشاره کرد که من هم به نوبه ی خودم به آقای شفیعی تبریک عرض می نمایم و امیدوارم که حضور این شخصیت شطرنجی منشا ثمرات خیری برای شطرنج کشورمان باشد.

و اما کلام آخر: اخیرا گروهی شروع به تبلیغات منفی و تخریبی حول تنی چند از شطرنجبازان و پیشکسوتان این رشته کرده اند که انگیزه و سابقه ی آنها بر همگان آشکار است. خطاب به این دسته از عزیزان می گویم: «نیازی نیست شما چیزی را به مهندس کامبوزیا یادآوری کنید، ایشان با توجه به سابقه ی حضور در شطرنج فرق آدم شارلاتان و شطرنجی را می دانند...